Termin ἀξιός w Ewangelii według św. Mateusza jako kategoria relacyjna
DOI:
https://doi.org/10.21906/rbl.3769Słowa kluczowe:
ἀξιός, egzegeza, Ewangelia według św. Mateusza, Królestwo Boże, łaska, metanoia, Nowy Testament, teologia biblijna, uczniostwoAbstrakt
Artykuł podejmuje analizę znaczenia terminu ἀξιός (aksios) w Ewangelii według św. Mateusza, koncentrując się na jego funkcji w strukturze teologicznej tej księgi. Na podstawie podejścia synchronicznego oraz analizy semantycznej przeprowadzono egzegezę wszystkich kluczowych wystąpień tego terminu (Mt 3, 8–11; 10, 10–13; 10, 37–38; 22, 8). Wyniki badań wskazują, że ἀξιός nie oznacza jedynie „godności” w sensie ontologicznym ani wyłącznie moralnym, lecz wyraża adekwatność odpowiedzi człowieka wobec zbawczego działania Boga. Termin ten ma przede wszystkim charakter relacyjny i dynamiczny, ujawniając się w kontekście odpowiedzi na wezwanie do nawrócenia, podjęcia misji, relacji z osobą Jezusa oraz uczestnictwa w rzeczywistości królestwa Bożego. W artykule zaproponowano model teologiczny, w którym ἀξιός funkcjonuje jako kategoria integrująca relację między łaską a odpowiedzią. Ujęcie to umożliwia pełniejsze rozumienie antropologii, chrystologii i eschatologii Ewangelii według św. Mateusza w kluczu relacyjnej adekwatności.
Bibliografia
Aland, K., Aland, B., Karavidopoulos, J., Martini, C. M., & Metzger, B. M. (red.). (2012). Novum Testamentum Graece (wyd. 28). Deutsche Bibelgesellschaft.
Bauer, W., & Danker, F. W. (2000). A Greek-English lexicon of the New Testament and other early Christian literature (wyd. 3). University of Chicago Press.
Davies, W. D., & Allison, D. C. (1988–1997). A critical and exegetical commentary on the Gospel according to Saint Matthew (t. 1–3). T & T Clark.
France, R. T. (2007). The Gospel of Matthew (New International Commentary on the New Testament). Eerdmans.
Hagner, D. A. (1993). Matthew 1–13 (Word Biblical Commentary, 33A). Word Books.
Hagner, D. A. (1995). Matthew 14–28 (Word Biblical Commentary, 33B). Word Books.
Kleist, J. A. (1944). “Axios” in the Gospels. The Catholic Biblical Quarterly, 6(3), 342–346.
Louw, J. P., & Nida, E. A. (red.). (1989). Greek-English lexicon of the New Testament based on semantic domains (wyd. 2). United Bible Societies.
Luz, U. (2001). Matthew 8–20: A commentary. Fortress Press.
Luz, U. (2005). Matthew 21–28: A commentary. Fortress Press.
Luz, U. (2007). Matthew 1–7: A commentary. Fortress Press.
Nolland, J. (2005). The Gospel of Matthew: A commentary on the Greek text (New International Greek Testament Commentary). Eerdmans.
Paciorek, A. (2005). Ewangelia według św. Mateusza: Rozdziały 1–13 (Nowy Komentarz Biblijny. Nowy Testament, 1.1). Edycja Świętego Pawła.
Paciorek, A. (2008). Ewangelia według św. Mateusza: Rozdziały 14–28 (Nowy Komentarz Biblijny. Nowy Testament, 1.2). Edycja Świętego Pawła.
Quell, G. (1964). ἄξιος. W G. Kittel & G. Friedrich (red.), Theological dictionary of the New Testament (t. 1, s. 379–381). Eerdmans.
Rahlfs, A., & Hanhart, R. (red.). (2006). Septuaginta: Id est Vetus Testamentum graece iuxta LXX interpretes (wyd. 2 popr.). Deutsche Bibelgesellschaft.
Schreiner, P. (2019). Matthew, disciple and scribe: The first gospel and its portrait of Jesus. Baker Academic.
Turner, D. L. (2008). Matthew (Baker Exegetical Commentary on the New Testament). Baker Academic.
Zbroja, B. (2022). Godność człowieka (ἄξιος) w narracji Łukaszowej (Łk i Dz). Ruch Biblijny i Liturgiczny, 75(1), 5–25. https://doi.org/10.21906/rbl.3745
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Copyright (c) 2023 Bogdan Zbroja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
- Autor może umieścić swój utwór online (np. w repozytorium instytucjonalnym lub na swojej stronie internetowej) jeszcze przed zgłoszeniem utworu do czasopisma.
