Pragmatyzm Jana Chryzostoma w opisie charyzmatów we wspólnocie Kościoła
DOI:
https://doi.org/10.21906/rbl.3757Słowa kluczowe:
charyzmaty, dary duchowe, Jan Chryzostom, Kościół, patrystyka, pneumatologia, starożytnośćAbstrakt
Opracowanie analizuje wkład Jana Chryzostoma w teologiczne i duszpasterskie rozumienie charyzmatów w Kościele. Opierając się na jego pismach egzegetycznych i homiletycznych, podkreśla pragmatyczne ramy, w których Chryzostom interpretuje rozwój, przemiany i duszpasterskie znaczenie charyzmatów od czasów apostolskich aż po jemu współczesną epokę historyczną. Uznając zanik pewnych nadzwyczajnych przejawów działania Ducha Świętego obecnych we wczesnym Kościele, Chryzostom twierdził, że wspólnota chrześcijańska jego czasów wciąż była świadkiem znaków i cudów o jeszcze większej głębi duchowej – moralnego nawrócenia wierzących, siły Kościoła oraz przemieniającej mocy życia sakramentalnego. Jego refleksje, naznaczone wrażliwością duszpasterską i świadomym dystansem do wszelkich sensacji, oferują spójną teologię charyzmatów opartą na Piśmie Świętym, czerpiącą z doświadczenia kościelnego i zorientowaną na praktyczne potrzeby wiernych. Przeprowadzona analiza pokazuje, w jaki sposób pragmatyczne podejście Chryzostoma może ubogacić współczesne dyskusje na temat natury i funkcji charyzmatów w Kościele.
Bibliografia
Burgess, S. M. (1984). The Spirit and the Church: Antiquity. Hendrickson Publishers.
Cartledge, M. J. (2006). Encountering the Spirit: The Charismatic Tradition. Darton.
Constitutiones Apostolorum. (2007). W H. Pietras i A. Baron, Constitutiones Apostolorum, Synodi et Collectiones Legum (t. 2; Źródła Myśli Teologicznej, 42). WAM.
Cyryl Jerozolimski. (1862). Catecheses (Patrologiae Cursus Completus. Series Graeca, 33; kol. 331–1057). Imprimerie Catholique.
Cyryl Jerozolimski. (2000). Katechezy przedchrzcielne i mistagogiczne (Biblioteka Ojców Kościoła, 14). Wydawnictwo M.
de Wet, C. L. (2011). John Chrysostom’s exegesis of the spiritual gifts (1 Cor. 12:27–13:3): A commentary on Homilia in I Epistulam ad Corinthios 32. Ekklesiastikos Pharos, 93(22), 104–117.
Efrem Syryjczyk. (1957). Hymni contra haereses (Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium, 169; Scriptores Syri, 76). Peeters.
Epifaniusz z Salaminy. (2009). Panarion (Griechische Christliche Schriftsteller, 37). De Gruyter.
Euzebiusz z Cezarei. (1903). Historia ecclesiastica (Griechische Christliche Schriftsteller, 9.1). De Gruyter.
Euzebiusz z Cezarei. (2013). Historia Kościelna (A. Lisiecki, tłum.). WAM.
Floris, A. T. (1971). Chrysostom and the charismata. Paraclete, 5(1), 17–22.
Frend, W. H. C. (1994). Montanismus. W G. Müller, Theologische Realenzyklopädie (t. 23, s. 271–279). De Gruyer.
González Fernández, F. (2000). Carismi e movimenti nella storia della Chiesa. W Pontificium Consilium pro Laicis (ed.), I movimenti ecclesiali nella sollecitudine pastorale dei vescovi (Laici oggi; s. 71–103). Libreria Editrice Vaticana.
Gribomont, J. (2008). Messaliani. W A. Di Berardino (ed.), Nuovo dizionario patristico e di antichità cristiane (t. 2, kol. 3247). Marietti.
Jan Chryzostom. (1862). De oratione (Patrologiae Cursus Completus. Series Graeca, 62; kol. 737–740). Imprimerie Catholique.
Jan Chryzostom. (1862). Expositiones in Psalmos (Patrologiae Cursus Completus. Series Graeca, 55; kol. 35–498). Imprimerie Catholique.
Jan Chryzostom. (1862). Homilia in Epiphania Domini (Patrologiae Cursus Completus. Series Graeca, 49; kol. 363–372). Imprimerie Catholique.
Jan Chryzostom. (1862). In Acta Apostolorum homiliae (Patrologiae Cursus Completus. Series Graeca, 60; kol. 13–384). Imprimerie Catholique.
Jan Chryzostom. (1862). In ep. ad Hebraeos (argumentum et homiliae 1–34; Patrologiae Cursus Completus. Series Graeca, 63; kol. 9–236). Imprimerie Catholique.
Jan Chryzostom. (1862). In ep. I ad Corinthios (argumentum et homiliae 1–44; Patrologiae Cursus Completus. Series Graeca, 61; kol. 9–382). Imprimerie Catholique.
Jan Chryzostom. (1862). In ep. I ad Timotheum (homiliae 1–18; Patrologiae Cursus Completus. Series Graeca, 62; kol. 501–600). Imprimerie Catholique.
Jan Chryzostom. (1862). In ep. II ad Corinthios (argumentum et homiliae 1–30; Patrologiae Cursus Completus. Series Graeca, 61; kol. 381–610). Imprimerie Catholique.
Jan Chryzostom. (1862). In epistolam ad Romanos Homiliae (Patrologiae Cursus Completus. Series Graeca, 59; kol. 39–210). Imprimerie Catholique.
Jan Chryzostom. (1862). In Matthaeum (homiliae 1–90; Patrologiae Cursus Completus. Series Graeca, 57, kol. 13–472; Patrologiae Cursus Completus. Series Graeca, 58, kol. 473–794). Imprimerie Catholique.
Jan Chryzostom. (1949). Homilie na listy pasterskie św. Pawła i na List do Filemona (T. Sinko, tłum.; s. 25–192). WAM.
Jan Chryzostom. (1995–1998). Homilie na List św. Pawła do Rzymian (T. Sinko, tłum.; A. Baron, oprac.; t. 1.1–2). WAM.
Jan Chryzostom. (2002–2003). Homilie na Ewangelię według św. Mateusza (t. 1–2; J. Krystyniacki, tłum.; A. Baron, E. Buszewicz, oprac.). WAM.
Jan Chryzostom. (2007). Mowy przeciwko Judaizantom i Żydom; przeciwko Żydom i Hellenom (J. Iluk, tłum; Źródła Myśli Teologicznej, 41; s. 57–228). WAM.
Jan Chryzostom. (2014). De Sancta Pentecoste. W N. Rambault (ed.), Jean Chrysostome. Homélies sur la résurrection, l’ascension et la pentecôte (t. 2; Sources Chrétiennes, 562). Les éd. du Cerf.
Jan Chryzostom. Adversus Iudaeos (orationes 1–8; Patrologiae Cursus Completus. Series Graeca, 48; kol. 843–942). Imprimerie Catholique.
Kelly, J. N. D. (2001). Złote usta: Jan Chryzostom (K. Krakowczyk, tłum.; M. Cielecka, ed.). Homini.
Kieling, M. (2022). Nauczanie Jana Chryzostoma o charyzmatach na podstawie Homilii do Pierwszego Listu św. Pawła do Koryntian. Biblica et Patristica Thoruniensia, 15(3), 9–24.
Lécuyer, J. (1983). „Et avec ton esprit”. Le sens de cette formule chez les Pères de l’école d’Antioche. W A. G. Martimort, Mens concordat voci. Pour Mgr A. G. Martimort à l’occasion de ses quarante années d’enseignement et des vingt ans de la Constitution „Sacrosanctum Concilium” (s. 447–451). Desclée.
McDonnell, K., Montague, G. T. (1997). Inicjacja chrześcijańska a chrzest w Duchu Świętym. Świadectwa z pierwszych ośmiu wieków. Wydawnictwo M.
Monaci Castagno, A. (2008). Carismi. W A. Di Berardino (ed.), Dizionario patristico e di antichità cristiane (t. 1; kol. 866–867). Marietti.
Paczkowski, M. C. (2008a). Analogie i paradygmaty sakramentu chrztu w przepowiadaniu katechetycznym Jana Chryzostoma. W B. Częsz (ed.), Myśl teologiczna Jana Chryzostoma (Teologia Patrystyczna, 5; s. 133–167). Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Wydział Teologiczny.
Paczkowski, M. C. (2008b). Duch przychodzący i działający. Dz 2, 1–3 w egzegezie homiletycznej Jana Chryzostoma. Biblica et Patristica Thoruniensia, 1, 229–261.
Popovitch, J. (1997). L’Église comme pentecôte permanente (Pneumatologie). La Lumière du Thabor, 38, 37–67.
Rahner, H. (1962). Messalianismus. W Lexikon fürTheologie und Kirche (t. 7; s. 319–320). Herder.
Słomka, J. (2007). Nowe proroctwo. Historia i doktryna montanizmu. Księgarnia św. Jacka.
Zenon z Werony. (1845). Tractatus (t. 1; Patrologiae Cursus Completus. Series Latina, 11; kol. 253–269). Imprimerie Catholique.
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Copyright (c) 2026 Mieczysław Paczkowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
- Autor może umieścić swój utwór online (np. w repozytorium instytucjonalnym lub na swojej stronie internetowej) jeszcze przed zgłoszeniem utworu do czasopisma.
