Historia czasopisma

„Ruch Biblijny i Liturgiczny” jest jednym z najstarszych czasopism teologicznych w Polsce, publikowanym nieprzerwanie od stycznia 1948 roku w Krakowie, najpierw jako dwumiesięcznik, a od 1993 roku jako kwartalnik. Założył je ks. Aleksy Klawek przy współpracy o. Jana Wierusza-Kowalskiego OSB i przy poparciu biskupów, w pierwszym rzędzie abpa Stefana Sapiehy. Periodyk był kontynuacją pism teologicznych ukazujących się w Krakowie przed II wojną światową: „Przeglądu Biblijnego” (1937–1939), „Mysterium Christi” (1929–1939) i poniekąd „Głosu Ziemi Świętej” Komisariatu Ziemi Świętej (1909–1939), które po zakończeniu wojny nie mogły zostać wznowione. Wydawcą RBL jest Polskie Towarzystwo Teologiczne. Czasopismo było również związane z Wydziałem Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego do chwili jego usunięcia z uczelni krakowskiej w 1954 roku. Redaktorami naczelnymi kwartalnika byli: ks. Aleksy Klawek, początkowo wespół z o. Janem Wieruszem-Kowalskim (1948–1954), ks. Stanisław Grzybek (1954–1982), ks. Jerzy Chmiel (1982–2007), a od 2007 roku jest nim ks. Stanisław Wronka. Autorzy tekstów pochodzą z całej Polski i z zagranicy.

RBL jest zasadniczo redagowany w języku polskim. W 1949 roku dodano łaciński tytuł „De Actione Biblica et Liturgica” i spis treści. Od 2008 roku angielską wersję mają tytuł czasopisma („The Biblical and Liturgical Movement”), spis treści, streszczenia artykułów i słowa kluczowe. Zdarzały się w RBL całe teksty obcojęzyczne (niemieckie, słowackie), obecnie niemal wyłącznie angielskie. Od 2013 roku czasopismo ukazuje się w wersji online w otwartym dostępie.

RBL poświęcony jest dwom dyscyplinom teologii: biblistyce i liturgice. Od samego początku periodyk włączył się w odnowę biblijną i liturgiczną, która dokonywała się w Kościele w XX wieku i znalazła swe ukoronowanie na Soborze Watykańskim II. Połączenie tych dwóch dziedzin w jednym czasopiśmie, wymuszone w pewnym sensie trudną sytuacją powojenną, okazało się płodne i antycypowało soborową naukę o dwóch stołach: „Bożego słowa i Ciała Chrystusowego” (DV 21). RBL podejmuje refleksję nad tematami biblijnymi i liturgicznymi oraz na styku tych dwóch dziedzin od strony teoretycznej i praktycznej. Uwzględnia także dyscypliny pokrewne: archeologię, historię, geografię, filozofię, językoznawstwo, literaturę, sztuki plastyczne i muzyczne, które pozwalają lepiej zrozumieć Biblię i liturgię oraz wyrazić ich rzeczywistość i przesłanie. Informuje o wypowiedziach kościelnych, o badaniach, metodach i odkryciach naukowych, o sympozjach, inicjatywach, publikacjach, pomocach biblijnych i liturgicznych głównie polskich, ale także i obcych. Czyni to z perspektywy katolickiej, ale jest też otwarty na inne wyznania chrześcijańskie i na impulsy płynące z kultury świeckiej. Obok tekstów wyrażających opinie przyjęte powszechnie zamieszczane są także teksty polemiczne, będące wyrazem poszukiwań i eksperymentów w dziedzinie egzegezy czy zastosowań praktycznych. W pierwszym okresie istnienia RBL podejmował więcej zagadnień teologicznych i pastoralnych, bo brakowało w Polsce czasopism tego typu. W latach 50. XX wieku odnosił się niekiedy nawet do sytuacji społeczno-politycznej Kościoła w naszym kraju. Jako organ Polskiego Towarzystwa Teologicznego przynosi informacje o jego działalności.

Szeroka tematyka i różne jej ujęcia znajdują odzwierciedlenie w działach czasopisma. Obecnie zawiera ono „artykuły” omawiające gruntownie ważne problemy, „refleksje i komentarze” podejmujące tematy w sposób przystępniejszy i odnoszące się do aktualnych spraw, „wiadomości i sprawozdania” informujące o wydarzeniach w Polsce i za granicą, „sylwetki” prezentujące wybitnych biblistów i liturgistów zmarłych i żyjących, „recenzje” omawiające publikacje naukowe polskie i zagraniczne. Wymienione działy istniały od początku, choć zmieniały się nieco ich nazwy i zakres. Zrezygnowano zupełnie z działu „dokumenty”, który przynosił pełne teksty papieży (Pius XII, Jan XXIII, Paweł VI, Jan Paweł II), watykańskich kongregacji i komisji, Episkopatu Polski, Katolickiej Federacji Biblijnej i Towarzystwa Biblijnego w Polsce. Nie ma też „materiałów homiletycznych”. „Materiały duszpasterskie” (formularze liturgiczne, nabożeństwa, modlitwy) zniknęły z „refleksji i komentarzy”, a obok „recenzji” nie pojawiają się „przeglądy” bibliograficzne z dołączonym wykazem nadesłanych książek czy rankingiem najlepszych publikacji biblijnych w Polsce. Czasopismo nie zamieszcza także więcej tłumaczeń urywków biblijnych. Dawniej zamieszczano także materiały z sympozjów biblijnych i liturgicznych, a nawet kongresów teologicznych.

Od początku czasopismo było kierowane do biblistów, liturgistów, teologów, duszpasterzy, ale także do wiernych świeckich i każdego zainteresowanego Biblią, liturgią, teologią, życiem Kościoła. Obecnie z racji jego bardziej specjalistycznego i teoretycznego profilu trafia przede wszystkim do znawców biblistyki i liturgiki, wykładowców i studentów, zarówno duchownych, jak i świeckich różnych wyznań.